Orthesen voor kinderen met een beperking
Het interview dient als basis voor een artikel dat ouders houvast biedt in de 'orthese-jungle' – begrijpelijk, praktijkgericht en vanuit het perspectief van deskundigen.
1. Inleiding – Voorstelling & Context
Gloria, je werkt al vele jaren op het gebied van kinderorthopedische hulpmiddelen. Kun je kort vertellen hoe je bij dit onderwerp terecht bent gekomen en wat je vooral enthousiast maakt in je werk?
Ik heb fysiotherapie gestudeerd en ben gaan werken in een centrum voor mensen met een beperking. Omdat ik erg geïnteresseerd was in orthesen en hulpmiddelen, besloot ik ergotherapie te gaan studeren. Ik was 25 jaar oud toen ik bij een orthopedisch bedrijf begon en me geleidelijk aan specialiseerde in kinderorthopedie.
Wat mij het meest enthousiast maakt in mijn werk, is te zien hoe we kunnen bijdragen aan het verbeteren van de levenskwaliteit van kinderen met een beperking en hun gezinnen. Dankzij orthopedische hulpmiddelen is het nut vaak direct merkbaar – en dat maakt dit werk zo de moeite waard.
Als ouders voor het eerst te horen krijgen dat hun kind een orthese nodig heeft – wat zijn dan meestal hun grootste zorgen of vragen?
De grootste onzekerheid is meestal: hoe lang moet de orthese worden gedragen? Ik antwoord dan meestal dat we ons op het heden moeten concentreren, want het kind, zijn ontwikkeling en zijn behoeften zullen ons de antwoorden geven. Vooruitlopen op situaties wekt angst op. Het is beter om je te concentreren op het aanbieden van de behandeling die nu kan helpen.
2. Basisbegrippen – Wat zijn orthesen eigenlijk?
Wat zijn orthesen precies – en welke verschillende soorten zijn er voor kinderen met een beperking?
Een orthese is een ondersteuning of een extern hulpmiddel dat het lichaam helpt een bepaalde houding aan te nemen, misvormingen te voorkomen of een functie te vergemakkelijken. Er zijn kant-en-klare orthesen (in verschillende maten) en op maat gemaakte orthesen.
Orthesen kunnen worden aangepast voor verschillende lichaamsdelen, bijvoorbeeld voor de enkel en voet, de hand of de romp (korsetten).
Een hulpmiddel of een technisch hulpmiddel is elk product – met inbegrip van apparaten, uitrusting, instrumenten en software – dat speciaal is vervaardigd of op de markt verkrijgbaar is en door of voor mensen met een beperking wordt gebruikt. Het doel is om participatie mogelijk te maken en beperkingen te voorkomen.
Wanneer wordt een orthese eigenlijk gebruikt?
Een orthese wordt op voorschrift van een specialist gebruikt om misvormingen te voorkomen of een functie te vergemakkelijken.
Welk concreet nut hebben orthesen in het dagelijks leven?
Voet-enkelorthesen zoals DAFO’s zorgen bijvoorbeeld voor een betere ondersteuning van de voet, meer stabiliteit en kunnen het lopen vergemakkelijken. Zitorthesen ondersteunen de romp, ontlasten de bovenste ledematen en verbeteren zo de deelname aan dagelijkse activiteiten.
Zijn er verschillen afhankelijk van de diagnose?
Belangrijker dan de diagnose is de concrete functionele behoefte. Toch moet rekening worden gehouden met bepaalde factoren, zoals gevoelsverlies bij spina bifida of veranderingen in de spierspanning bij cerebrale parese.
3. Maatwerk & het dagelijks leven
Hoe belangrijk is een individuele aanpassing – en hoe vinden ouders een goed orthopedisch atelier?
De individuele aanpassing is de doorslaggevende factor. De productkwaliteit alleen is niet voldoende. De sleutel ligt in de perfect passende voorziening voor elk kind afzonderlijk.
Aan te bevelen zijn orthopedische bedrijven met ervaring in de zorg voor kinderen met een beperking en die nauw samenwerken met het interdisciplinaire revalidatieteam.
Hoe vaak moeten orthesen worden gecontroleerd of opnieuw worden aangepast?
Dat hangt af van het kind en de orthese. DAFO-orthesen worden doorgaans jaarlijks vervangen. Bij veranderingen of problemen moet echter onmiddellijk contact worden opgenomen.
Wat te doen als een kind de orthese weigert?
Allereerst moet de oorzaak worden achterhaald – fysiek of emotioneel. Mogelijke strategieën zijn:
- geleidelijke gewenning met korte draagtijden
- verschillende draagtijden uitproberen (bijv. op school versus thuis)
- gebruik ’s nachts bij passieve orthesen
- positieve bekrachtiging door leuke activiteiten
Tips voor het dagelijks leven?
Geschikte schoenen zijn cruciaal: brede leest, veel ruimte, brede tong en klittenbandsluitingen. Meestal wordt een schoenmaat groter aanbevolen dan zonder orthese. Speciale schoenen zijn niet per se nodig als er voldoende ruimte is.
4. Verdieping van de vakkennis – veelgestelde vragen van ouders
Zijn spiraalorthesen zinvol bij ICP?
Het nut moet per geval worden beoordeeld – evenals de huidverdraagzaamheid, warmteontwikkeling en de gevolgen voor de zelfstandigheid. Alternatieven kunnen bijvoorbeeld de Cosa Active zijn of aanpassingen aan de rollator.
Kunnen zitkuipen een korset vervangen?
Zitkuipen kunnen een symmetrische houding bevorderen en misvormingen vertragen, maar vervangen bij scoliose geen korset. De beslissing wordt genomen door de specialist.
Zijn orthesen zinvol als ze het looppatroon veranderen?
Het doel is niet een „normaal“ looppatroon, maar meer stabiliteit, minder inspanning en functionele verbetering. Beter lopen betekent niet altijd rechter lopen.
Hoe weet je of een orthese helpt?
Als deze veilige, voor het dagelijks leven geschikte bewegingen mogelijk maakt en het bestaande bewegingspatroon ondersteunt. Bepalend is een duurzame functie – niet perfectie.
5. Een blik op de toekomst
Hoe is de orthesetechniek veranderd?
De technologische verandering was enorm: van gipsafdruk naar 3D-scan en 3D-printen. Digitale methoden maken processen sneller, schoner en kindvriendelijker.
Zijn er nieuwe materialen of methoden?
Scanners, CAD-ontwerp en computergestuurde productie verbeteren de pasvorm en efficiëntie. Additive manufacturing opent nieuwe mogelijkheden op het gebied van materialen.
Wat zou je voor de toekomst willen?
Een eenvoudigere toegang tot hulpmiddelen – ongeacht het land of de woonplaats.
6. Afsluiting
Je belangrijkste tip voor ouders?
Kinderen hebben een ongelooflijk vermogen om nieuwe wegen te vinden. Tegenslagen houden ze niet altijd tegen – soms wijzen ze gewoon een andere weg.
